اگر هر ده روز قارچکش میزنید و باز هم بوتریتیس دارید، مشکل احتمالاً در قارچکش نیست.
کمبود فشار بخار یا VPD، تفاوت میان مقدار رطوبتی که هوا در دمای فعلی میتواند نگه دارد و مقدار رطوبتی که واقعاً دارد را نشان میدهد. این عدد، بهتر از رطوبت نسبی تنها، وضعیت تعرق گیاه و ریسک بیماری قارچی را توصیف میکند.
چرا رطوبت نسبی کافی نیست
رطوبت نسبی ۸۰٪ در دمای ۱۵ درجه با رطوبت نسبی ۸۰٪ در دمای ۲۸ درجه، دو وضعیت کاملاً متفاوت برای گیاه است. در حالت اول هوا مقدار کمی آب در خود دارد و تعرق تقریباً متوقف است؛ در حالت دوم هوا بسیار مرطوب است اما تعرق همچنان جریان دارد. VPD این دو را از هم تفکیک میکند.
محدوده مطلوب
- زیر ۰.۴ کیلوپاسکال: تعرق تقریباً متوقف، تجمع رطوبت روی برگ، ریسک بالای بوتریتیس و کپک خاکستری.
- ۰.۸ تا ۱.۲ کیلوپاسکال: محدوده مطلوب برای اغلب سبزی و صیفی گلخانهای.
- بالای ۱.۶ کیلوپاسکال: تعرق بیش از حد، بسته شدن روزنهها و کاهش فتوسنتز.
مشکل اصلی: شب
در بیشتر گلخانههای ایران، مشکل در روز نیست؛ در شب است. با افت دما پس از غروب، رطوبت نسبی به بالای ۹۰٪ میرسد و VPD به صفر نزدیک میشود. در این شرایط، آب روی سطح برگ تقطیر میشود و شرایط ایدهآل برای جوانهزنی اسپور فراهم میگردد. هیچ قارچکشی نمیتواند این شرایط را جبران کند.
چه کاری میتوان کرد؟
راهحل معمولاً ترکیبی است: تهویه کوتاه شبانه حتی به قیمت مقداری اتلاف حرارت، اجتناب از آبیاری در اواخر روز، فاصله کاشت مناسب برای جریان هوا میان بوتهها، و در گلخانههای مجهزتر، استفاده از گرمایش موضعی برای بالا نگهداشتن دمای سطح برگ نسبت به نقطه شبنم.
قبل از افزودن یک قارچکش دیگر به برنامه، یک دیتالاگر ساده در ارتفاع تاج بگذارید و یک هفته دما و رطوبت شبانه را ثبت کنید. اغلب اوقات، پاسخ همانجاست.